Rowki koła ciernego i przyczepność lin
Koło cierne przenosi napęd z wciągarki na liny nośne dzięki tarciu. Kształt rowków decyduje o tym, jak mocno lina jest w nich dociskana, a więc o tym, czy kabina rusza i zatrzymuje się bez poślizgu. Z każdym kursem materiał koła i lin ściera się w miejscu styku, dlatego stan rowków jest jednym z punktów każdego przeglądu dźwigu elektrycznego.
Profil rowka zależy od konstrukcji wciągarki. Spotyka się rowki półokrągłe z podcięciem i rowki klinowe. Każdy z nich zużywa się trochę inaczej, ale objawy dla użytkownika są podobne. Pasażer zwykle nie zauważa zużycia rowków, dopóki kabina nie zaczyna zatrzymywać się wyraźnie poniżej lub powyżej poziomu piętra.
Objawy, które widzi konserwator
- liny układają się w rowkach na różnej głębokości, część z nich wystaje wyżej niż pozostałe,
- na powierzchni rowków widać wyświecenia albo nierówne wytarcia,
- kabina zatrzymuje się mniej dokładnie na przystankach, szczególnie przy pełnym obciążeniu,
- przy ruszaniu słychać krótki odgłos poślizgu liny,
- w maszynowni zbiera się pył z materiału koła i lin.
Nierówna głębokość lin w rowkach oznacza, że liny pracują z różnym naprężeniem. Najbardziej obciążona lina zużywa się szybciej i w efekcie cały komplet trzeba wymienić wcześniej, niż wynikałoby to z liczby kursów.
Pomiar zużycia
Konserwator ocenia rowki wzrokowo i przy użyciu wzorników albo przyrządów pomiarowych dostarczanych przez producentów wciągarek. Porównuje położenie lin w rowkach, sprawdza naprężenie poszczególnych lin i ich średnice. Wyniki zapisuje w protokole, dzięki czemu przy kolejnych przeglądach widać tempo zmian. To tempo jest ważniejsze niż pojedynczy pomiar, bo pozwala przewidzieć, kiedy koło będzie wymagało interwencji.
Przy nierównym naprężeniu lin pierwszym krokiem jest zwykle ich regulacja. Jeśli po regulacji liny nadal układają się nierówno, przyczyną jest najczęściej zużycie samego koła.
Obróbka rowków czy nowe koło
W części konstrukcji producent dopuszcza ponowną obróbkę rowków na tokarce, o ile koło ma jeszcze wystarczający zapas materiału. W innych przypadkach koło trzeba wymienić. Decyzję podejmuje konserwator na podstawie dokumentacji wciągarki. Jeśli koło jest zużyte, a liny są w dobrym stanie, warto je ocenić ponownie po montażu nowego koła, bo różnica w profilu może przyspieszyć ich zużycie.
Szerzej o tym, jak planować naprawy całego zespołu napędowego, piszemy w tekście o tym, jak dbać o wciągarkę w maszynowni windy i kiedy rozważyć jej wymianę.
Co ogranicza zużycie koła
Na tempo zużycia wpływa przede wszystkim równe naprężenie lin, czystość rowków i właściwe smarowanie lin zgodne z zaleceniami producenta. Nadmiar smaru na linach zmniejsza tarcie i sprzyja poślizgowi, a jego brak przyspiesza ścieranie. Znaczenie ma też prawidłowe wyważenie kabiny i przeciwwagi. Dźwig, który często jeździ z przeciążoną kabiną, obciąża koło mocniej, niż przewidział producent, co skraca czas jego pracy. W budynkach, w których winda przewozi ciężkie ładunki, na przykład w obiektach handlowych z zapleczem, warto rozmawiać z konserwatorem o częstszej kontroli koła i lin niż w typowym budynku mieszkalnym.
